Wieczorem dostajesz wiadomość od znajomego: „Hej, ratuj. Jestem przy kasie i nie działa mi bankowość. Podeślesz BLIKA? Oddam Ci za chwilę”. Profil się zgadza, zdjęcie też, sposób pisania brzmi znajomo. Po chwili pojawia się kolejna wiadomość: „Tylko szybko, bo zaraz anulują mi płatność”. Już otwierasz aplikację bankową, ale coś Cię zatrzymuje. Zamiast wysyłać kod, dzwonisz do znajomego. Odbiera zaskoczony – niczego od Ciebie nie chciał. Ktoś przejął jego konto i właśnie pisze do kolejnych osób z listy kontaktów.
W ramach kampanii „Metoda na Podszywacza” pokazujemy, jak działają oszuści i na czym opierają swoje próby manipulacji. Odsłoniliśmy już różne oblicza Podszywacza i sposoby, po które sięga, by zdobyć nasze zaufanie. W pierwszej odsłonie kampanii zwróciliśmy uwagę na najczęstsze metody jego działania i sygnały, które powinny wzbudzić naszą czujność. Teraz czas przełożyć tę wiedzę na konkretne działania – takie, które pomogą utrudnić przejęcie konta, zweryfikować podejrzaną prośbę i szybko zareagować na próbę oszustwa.
Chroniąc siebie, chronisz innych
Dbając o własne konta, utrudniasz przestępcom dostęp do całej sieci Twoich znajomych. To jeden z najważniejszych elementów przygotowania na działanie Podszywacza. Im trudniej przejąć Twoje konto, tym trudniej wykorzystać je do oszukania kolejnych osób.
Jeśli mimo ostrożności Podszywacz jednak zaatakuje, najważniejsze jest to, co zrobisz dalej. Nie wykonuj od razu jego poleceń, nie przekazuj kodów, danych ani pieniędzy i zweryfikuj prośbę innym kanałem, najlepiej kontaktując się bezpośrednio z osobą, pod którą ktoś się podszywa. Jeśli potwierdzisz, że jej konto zostało przejęte, uprzedź ją o sytuacji i nakłoń do poinformowania innych znajomych. W ten sposób możesz nie tylko ochronić siebie, ale też ograniczyć dalsze rozprzestrzenianie się oszustwa.
#stopPodszywaczom – czyli miej metodę na metodę
Kluczem do obrony jest świadomość, jak konkretne nawyki zamykają drogę popularnym technikom przestępców:
- Znaj metody Podszywacza: Wróć do pierwszej odsłony kampanii i przypomnij sobie, jak Podszywacz buduje wiarygodność, wywołuje presję czasu i próbuje skłonić nas do działania bez zastanowienia. Znajomość tych schematów ułatwia rozpoznanie próby oszustwa, zanim będzie za późno.
- Weryfikuj informacje: Jeśli dostaniesz od bliskiej osoby nietypową lub podejrzaną wiadomość – zwłaszcza z prośbą o pieniądze, kod BLIK albo pilne działanie – zadzwoń do niej bezpośrednio. Nie korzystaj przy tym z numeru lub danych kontaktowych przesłanych w podejrzanej wiadomości. Najlepiej użyj numeru, który już znasz i masz zapisany.
- Ustal hasło bezpieczeństwa: Jeżeli rozmowa telefoniczna nie będzie możliwa, warto wcześniej ustalić z bliskimi własne hasło bezpieczeństwa – słowo, pytanie lub informację, która pozwoli upewnić się, że po drugiej stronie komunikatora rzeczywiście jest znajoma osoba. Takie hasło ustalcie koniecznie innym kanałem komunikacji, np. osobiście, a nie w tym samym komunikatorze, który może zostać przejęty.
- Szybko reaguj po „namierzeniu” ataku: Jeśli potwierdzisz, że pisze do Ciebie Podszywacz, natychmiast skontaktuj się z prawdziwym właścicielem przejętego profilu – koniecznie innym kanałem. W miarę możliwości ostrzeż także wspólnych znajomych, że konto zostało przejęte. Im szybciej informacja dotrze do sieci kontaktów tej osoby, tym mniejsza szansa, że ktoś kolejny da się oszukać. Pamiętaj aby nie zdradzać się przed Podszywaczem, bo może się spłoszyć i zmienić hasła.
- Zgłoś przejęte konto właścicielowi portalu: Skorzystaj z oficjalnych mechanizmów zgłaszania naruszeń dostępnych na danej platformie, np. Centrum Ochrony Przed Oszustwami Meta. Dzięki temu administrator serwisu może podjąć działania prowadzące do zablokowania lub odzyskania konta.
- Jeśli zostałeś oszukany – zgłoś sprawę Policji: Jeżeli doszło do przekazania pieniędzy, kodu BLIK albo innej szkody, nie zwlekaj ze zgłoszeniem sprawy Policji. Zachowaj wiadomości, zrzuty ekranu, dane transakcji i inne informacje, które mogą pomóc w wyjaśnieniu zdarzenia.
Pamiętaj!
Wcześniej pokazaliśmy, jak zabezpieczyć konto, by utrudnić Podszywaczowi jego przejęcie. Warto co jakiś czas sprawdzać, czy te zabezpieczenia nadal działają – zwłaszcza uwierzytelnianie dwuskładnikowe, silne hasło i lista zalogowanych urządzeń. Pamiętaj jednak, że technologia to nie wszystko. Nietypowa wiadomość czy nagła prośba o pieniądze zawsze powinny wzbudzić czujność i skłonić do dodatkowego sprawdzenia, z kim naprawdę rozmawiasz.
#StopPodszywaczom
Kampania objęta patronatem honorowym Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Partnerem kampanii jest Meta, a partnerem wspierającym Fundacja Uniwersytet Dzieci.
